Co to jest aspartam?

Gdyby zapytać przeciętnego przechodnia co to jest aspartam, najprawdopodobniej powiedziałby, że słodzik używany obecnie na szeroką skalę w napojach gazowanych, ale najpewniej byłoby to mniej więcej wszystko, co potrafiłby na temat tego związku chemicznego powiedzieć. Aspartam jednak jest tak powszechny w naszym codziennym życiu, że warto wiedzieć coś więcej na jego temat – stąd ten krótki artykuł, w którym postaram się przybliżyć nieco dokładniej najważniejsze fakty dotyczące aspartamu.

Trudne początki

Aspartam został wynaleziony w połowie lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku i to całkowicie przez przypadek – podczas badań nad lekami przeciwwrzodowymi jeden z pracowników laboratorium lekceważąc przepisy i zasady BHP polizał palec ubrudzony nowo uzyskaną substancją. Okazało się, że jest ona bardzo słodka, a dalsze badania wykazały też, że produktami jej metabolizmu są naturalne aminokwasy i niewielka ilość metanolu (zupełnie obojętna dla organizmu). Masowa produkcja i stosowanie aspartamu jako dodatku do produktów spożywczych zaczęła się jednak znacznie później, bo w roku 1981 – dopiero wtedy producent uzyskał wszystkie wymagane zezwolenia. Początkowo aspartam był chroniony amerykańskim patentem towarowym, jednak ten wygasł w roku 1992 i od tego czasu produkcją i dostarczaniem aspartamu zajmuje się przynajmniej kilka różnych wielkich koncernów chemicznych, w tym na przykład Ajinomoto czy Merisant.

Działanie i zastosowanie

Jako środek słodzący aspartam nie podnosi poziomu insuliny i to pomimo faktu, że jest niemal 200 razy słodszy od cukru (a oprócz tego praktycznie niekaloryczny), tak więc nie powinno nikogo dziwić, że z miejsca znalazł zastosowanie jako słodzik do napojów i potraw dla osób mających problemy z poziomem cukru we krwi. Co ciekawe, w wysokich temperaturach (i to niekoniecznie ekstremalnie wysokich) aspartam błyskawicznie się rozkłada, więc do słodzenia ciast i innych wypieków się nie nadaje. Jako substancja trudno rozpuszczalna jest natomiast używany do dosładzania napojów gazowanych, w których jego czas półtrwania wynosi nawet do 300 dni – wynika to z faktu, że w średnio kwaśnym środowisku aspartam „czuje się” najlepiej. Warto pamiętać, że smak aspartamu nie jest dokładnie taki sam, jak smak zwyczajnego cukru, więc jeśli używamy tego słodzika, to trzeba się przygotować na nieco odmienne doznania smakowe. Dodajmy jednak, że istnieje mieszanka aspartamu i innego słodzika (acesulfamu K), która pod względem smakowym jest w zasadzie identyczna z cukrem. Na opakowaniach produktów spożywczych oznaczany jest kodem E951 lub wymieniany jako aspartam.